در ابتدای مقاله به این میپردازیم که اکونومایزر چیست و سپس انواع آن را بررسی خواهیم کرد.
اکونومایزر چیست؟
(Economizer) یکی از انواع مبدل حرارتی است که آب تغذیه بویلر از میان آن عبور داده شده و از حرارت گازهای داغ خروجی برای گرم کردن این آب استفاده می شود. بدین ترتیب، آب تغذیه با دمای بالاتری به درون بویلر فرستاده شده و انرژی کمتری را برای تبخیر و یا گرمایش آب نیاز دارد. لذا در این حالت، با یک مقدار انرژی مشخص، می توان آبگرم و یا بخار بیشتری را تولید کرد. نتیجه ی این امر افزایش در راندمان بویلر است. به طور تقریبی، یک افزایش ۱۰ درجه ی سلسیوسی در دمای آب تغذیه، باعث افزایش ۲ درصدی راندمان می شود.
گازهای داغی که از درون بویلر و سوپرهیتر عبور می کنند، در زمان خروج همچنان داغ می باشند. لذا می توان از انرژی حرارتی موجود در این گازها، برای افزایش راندمان بویلر استفاده کرد. برای این منظور، گازهای داغ را از درون اکونومایزر عبور می دهند.
از آنجا كه اكونومايزر در سمت پر فشار پمپ تغذيه قرار مي گيرد، تأمين آب تغذيه با دماي بالاتر از ۱۰۰ درجه سلسيوس نيز ممكن مي شود.
انواع كونومايزر
- Bare Tube اكونومايزر لخت
- Finned Tube اكونومايزر فين دار
- Stud Finned Tube اكونومايز رشاخدار
Bare Tube اكونومايزر لخت
اين اكونومايزر كم هزينه ترين و ساده ترين نوع اكونومايزر محسوب مي شود. و چون در اين نوع اكونومايزر انتقال حرارت از دود به آب تغذيه توسط تيوب هاي صاف و بدون فين صورت مي گيرد، در جاهايي كه راندمان حرارتي بالا لازم نمي باشد به كار ميرود. بديل وجود تيوب هاي صاف با دود كثيف نيز كار مي كند.
Finned Tube اكونومايزر فين دار
اين نوع اكونومايزر داراي راندمان بالايي مي باشد و چون در اين اكونومايزر انتقال حرارت از دود به آب تغذيه توسط تيوب هاي با فين هاي خارجي ديسكي صورت مي گيرد، در جاهايي كه راندمان حرارتي بالا لازم مي باشد به كار مي رود و بنابراين هزينه ي بيشتري در بر دارد.
Stud Finned Tube اكونومايزر شاخدار
اين نوع اكونومايزر كه در آن انتقال حرارت از دود به آب تغذيه توسط لوله هاي با فين بلند شاخ مانند كه به ديواره خارجي تيوب ها جوش داده شده است، براي جاهايي كه داراي دود بسيار كثيف هستند، از كاربري بالايي برخوردار مي باشد. مثلا در كوره هاي معادن (مانند معدن مس سرچشمه رفسنجان) كه ذرات سولفور و واناديوم به صورت رسوب سراميكي به تيوب ها مي چسبد، از اين نوع اكونومايزر جهت حفظ اندمان حرارتي استفاده مي گردد.
الزامات محيط زيستي در دنيا وجود اكونومايزرجهت كاهش دماي گاز خروجي از دودكش ها را ضروري كرده است تا آنجا كه براي ديگ بخار هاي فاير تيوب نيز توصيه شده است. اما متاسفانه در ايران بسياري از ديگ بخار ها داراي اكونومايز نمي باشند. در اكونومايزر كاهش دماي گازهاي داغ خروجي ديگ بخار جهت گرم كردن آب وردي ديگ بخار نبايد به اندازه باشد كه به دماي نقطه شبنم دود نزديك شود زيرا باعث خوردگي در لوله هاي اكونومايزر مي شود.
