تجهیزات ‎تله ‎بخار

تعریف تله بخار

تله بخار (Steam Trap) تجهیزی است که در سیستم‌های بخار برای تخلیه کندانس (آب تقطیرشده)، هوا و گازهای غیرقابل تقطیر از خطوط بخار استفاده می‌شود، در حالی که بخار زنده (Live Steam) را نگه می‌دارد.

بی شک بدون استفاده از شیرآلات و نظایر آن، نصب تله بخار بی‎معنی و غیر ممکن است. انتخاب صحیح نوع و محل نصب اینگونه تجهیزات، تأثیر بسزایی در بهره‎برداری و نحوه کارکرد تله‎ها دارد. در این مقاله به شرح تجهیزات تله بخار و عملکرد آنها می‎پردازیم.

انواع تله بخار

1. تله مکانیکی (فلوتری Float Type)
   عملکرد با شناور – بسیار دقیق برای تخلیه مستمر کندانس
   مناسب برای مبدل‌ها و کاربردهای پیوسته

2. تله ترموستاتیکی (Thermostatic Type)
   عملکرد با تفاوت دما بین بخار و کندانس
   اقتصادی – مناسب برای فشارهای پایین

3. تله ترمودینامیکی (Thermodynamic Type)
   عملکرد با سرعت و فشار بخار
   مقاوم، ساده – مناسب برای بخار با فشار بالا

4. تله بیمتالیک
   ترکیب دما و فشار – دیرتر باز می‌شود
   مناسب سیستم‌هایی که کندانس با دمای بالا دارند

 لیست تجهیزات مورد نیاز برای نصب تله بخار

نکات نصب تله بخار

• تله بخار باید در پایین‌ترین نقطه خروجی بخار نصب شود تا کندانس جمع شود.

• صافی (Y-Strainer) همیشه باید قبل از تله نصب گردد.

• جهت جریان بخار باید با فلش روی بدنه تله هم‌راستا باشد.

• شیب لوله‌ها به سمت تله بخار تنظیم شود (حدود 1:100).

• به منظور تعمیر راحت، شیرهای قطع‌کن و بای‌پس در مدار استفاده شوند.

لیست تجهیزات ‎تله ‎بخار

لیست تجهیزات ‎تله ‎بخار به شرح زیر می‎باشد:

• شیرهای قط کن: قبل و بعد از تله بخار، امکان قطع جریان را به منظور تعمیرات و استفاده از مسیر کنار گذر فراهم می‎آورد.
• مسیر کنارگذر: به موازات خط تله بخار اجرا می‎شود و امکان تخلیه محدود چگالیده را در مواقع مورد نیاز میسر می‎سازد. چنانچه بروز وقفه در کار سیستم امکان‎پذیر نباشد، ضرورت اقتضا می‎کند که حداقل از دو تله بخار به عنوان اصلی و رزور استفاده شود.
• مهره ماسوره: باز و بسته کردن تله بخار و مدار لوله‎کشی آن را تسهیل می‎کنند. چنانچه از دو مهره ماسوره در دو سمت تله‎بخار استفاده می‎شود، بهتر است در یک امتداد قرار نگیرند.
• شیرهای آزمایش: که معمولاً از نوع گلویی انتخاب می‎شوند. امکان بازرسی و کنترل تله بخار را فراهم می‎آورند. با بستن شیر قطع کن خروجی تله، می‎توان از طریق شیر آزمایش وضعیت کارکرد آن را مورد بازبینی قرار داد.
• صافی‎ها: بیش از تله بخارها و به منظور گرفتن رسوبات و ذرات معلق قرار می‎‎گیرند. برخی از تله‎های دیسکی و حرارتی که حساسیت بیشتری نسبت به ذرات و کثافات دارند مجهز به صافی داخلی می‎باشند. برای گروه دیگری از این نوع تله‎ها که فاقد صافی داخلی هستند، در نظر گرفتن صافی جداگانه بسیار ضروری است.
• پایه های آشغالگیر: در انتهای آبریزها و یا بخش تحتانی استیم تراپ‎ها که محل مناسبی برای جمع شدن ذرات و رسوبات است، در نظر گرفته می‎شود. هر از گاهی با باز کردن درپوش آن می‎توان ذرات جمع‎آوری شده را خارج نمود.
• شیر یکطرفه: در خروجی تله بخار مانع خوبی در مقابل پس‎فشار است.
• تله بخار حفاظتی: جهت مطمئن نمودن عملکرد خط چگالیده در حالت‎هایی که احتمال افت فشار ورودی نسبت به فشار خروجی وجود دارد بکار می‎رود، به ویژه آنکه احتمال یخ زدگی وجود داشته باشد.

لزوم استفاده از تله بخار حفاظتی

تله بخار حفاظتی یکی از تجهیزات تله بخار محسوب می‎گردد. همانطور که گفته شد در حالت‎هایی که احتمال افت فشار ورودی نسبت به فشار خروجی و یخ‎زدگی وجود داشته باشد از تله بخار حفاظتی استفاده می‎گردد. چنین وضعیتی در کویل‎هایی با بار متغیر که خط برگشت بالاتر از آنها قرار گرفته، محتمل است.

در این وضعیت هرگاه تخلیه از طریق تله اصلی بدرستی صورت نگیرد، سطح چگالیده در پایه آبریز بالا آمده و ممکن است به داخل مبدل راه یابد. بنابراین جهت حصول اطمینان از سرریز نشدن چگالیده به داخل مبدل، می‎‏توان در مسیر پایه آبریز و بالاتر از تله بخار اصلی، تله بخار دیگری برای دفع چگالیده نصب نمود.

از تله بخارهای شناوری-حرارتی به دلیل قابلیت خود تخلیه چگالیده در حجم بالا، می‎توان به عنوان استیم تراپ حفاظتی استفاده کرد. باید ظرفیت تله بخار حفاظتی را مشابه تله بخار اصلی در نظر گرفت.

تله بخار حفاظتی بالاتر از تله اصلی و ورودی آن به پایه آبریز متصل می‎شود. در واقع هر دو تله با اختلاف سطح، دارای پایه آبریز مشترک می‎باشند. از آنجا که ممکن است فشار مبدل تا زیر فشار جو تنزل کند، بکارگیری خلأشکن برای تله حفاظتی ضروری است.

به این منظور باید خلأشکن با اتصال لوله‎ای عصایی شکل تا سطح لوله خروجی مبدل بالا  آید، تا به هنگام پر بودن؛ محفظه تله حفاظتی و پایه آبریزها بدون نشتی قادر به کار باشند.